|
Trans Yağlarla İlgili Sorular ve Cevaplar:
Trans yağ nedir?
Trans yağ asitleri
-
Bazı geviş
getiren hayvanların (koyun, kuzu,
inek gibi) işkembelerinde bakteriler
tarafından doğal olarak oluşabilir.
-
Yağların çok
yüksek sıcaklıklarda ısıtılması,
kızartılması veya defalarca
kullanılması sonucu ortaya
çıkabilir.
-
Bitkisel
sıvı yağların kısmen hidrojenasyonu
ile oluşabilir.
Trans yağlar, tam yağlı süt, ve süt
ürünleri, koyun ve kuzu etleri gibi
bazı hayvansal kaynaklı ürünlerde
bulunmaktadır. Günümüz
teknolojisinde trans yağlar ortaya
çıkmadan margarin üretmek mümkündür.
Kısmi hidrojenasyon yerine tam
hidrojenasyon yapıldığında
margarinde trans yağ miktarı
“neredeyse hiç yok” düzeyine
gelmektedir.
Trans yağlar zararlı mıdır?
Trans yağların en önemli zararları;
kötü kolesterol olarak bilinen LDL
kolesterolü arttırması ve iyi
kolesterol olarak bilinen HDL
kolesterolü azaltmasıdır. Bunun
sonucunda kardiyovasküler
hastalıklara yakalanma riski de
artar.
Tüm yağlar zararlı değil mi?
Hayır. İyi ve kötü kolesterol gibi,
iyi ve kötü yağlar da vardır. Doymuş
yağlar ve trans yağlar, kolesterol
seviyesi üzerinde kötü etkiye
sahipken; çoklu doymamış ve tekli
doymamış yağlar (zeytinyağı, kanola
yağı, soya yağı, mısırözü yağı,
ayçiçeği yağı ), iyi etkiye sebep
olurlar.
Yağların beslenmedeki rolü nedir?
Tüm bitkisel ve hayvansal kaynaklı
gıdalar yağ içerir ve yağlar büyüme,
gelişme ve sağlığın devamlılığı için
önemlidir. Yağ besinlere gevreklik,
lezzet sağlar ve tok hissetmemize
sebep olur. Yağ, vücut için temel
enerji kaynağı olmasının yanında;
yalnız yağda çözünen A, D, E ve K
vitaminlerinin ve karotenoidlerin de
vücut tarafından daha kolay
emilmesine yardımcı olur. Bu
vitaminlerden;
- A vitamini görme yeteneğinde,
cildin daha sağlıklı olmasında ve
bağışıklık sisteminde önemli rol
oynar.
- D vitamini kalsiyum emilimini
sağlayarak kemik ve dişlerin
güçlenmesinde etkilidir
- E vitamini antioksidan özelliği
ile hücre duvarının korunmasına
yardımcı olur
Özellikle çocukların sağlıklı büyüme
ve gelişiminde vücutta yapılamayan
ve mutlaka dışarıdan besinlerle
alınması zorunlu olan omega-3 ve
omega-6 gibi temel yağlar büyük önem
taşır. Bu yağlar sağlıklı büyüme ve
gelişme için mutlaka gerekli olup
hücrelerin olgunlaşmasında ve
faaliyetlerinin yerine
getirilmesinde oldukça önemlidir. Bu
anlamda bitkisel yağlardan yapılan
margarinler temel yağların iyi bir
kaynağıdır.
Uzmanlar diyetteki doymuş yağ
miktarının azaltılıp doymamış yağ
miktarının dengeli olarak
arttırılmasını önermektedir.
Doymamış yağlar, doymuş yağların
yerini aldığı zaman kan
kolesterolünü düşürmeye yardımcı
olmaktadır. Günümüzde insanlar çok
fazla doymuş ve trans yağ
tüketmektedir. Araştırmalar yüksek
miktarda doymuş yağ ve kolesterol
içeren ürünlerin tüketilmesinin kalp
hastalığı, bazı kanser tipleri ve
diyabetle ilişkili olduğunu
göstermiştir. Margarinler doymamış
yağlar açısından iyi kaynaklardır.
Bitkisel yağlardan elde edildiği
için de kolesterol içermezler. Yeme
alışkanlıklarımızda yapmamız gereken
en önemli değişikliklerden biri,
toplam yağ alımımızı dengelemek
(enerji ihtiyacımızın %30-%35’i) ve
doğru türde (doymuş/doymamış
dengelenmiş) yağ aldığımızdan emin
olmaktır.
Ayrıca Harvard Tıp Okulu, Amerikan
Kalp Cemiyeti ve Dünya Kalp
Federasyonu gibi kuruluşlar da
margarinleri sağlıklı beslenmenin
bir parçası olarak önermektedir.
Ne kadar trans yağ alırsak
sağlığımız tehlikeye girer?
Bilimsel olarak saptanmış kesin bir
miktar olmamakla birlikte, WHO
(Dünya Sağlık Örgütü), günlük enerji
ihtiyacının maksimum %1'inin trans
yağlardan alınmasını tavsiye
etmektedir. Ayrıca, mümkün olduğunca
az doymuş yağ, trans yağ ve
kolesterol tüketilmesi tavsiye
edilmektedir.
Trans yağlar beslenmeden tamamen
çıkarılmalı mıdır?
Uzmanlara göre, beslenmeden trans
yağların tamamen çıkarılması mümkün
değildir. Çünkü trans yağlar
tereyağ, tam yağlı kırmızı et, tam
yağlı süt ve süt ürünleri ile
hayvansal gıdalarda bulunmaktadır.
Bu tip bir beslenme de, bazı besin
öğelerinin yeterli alınmamasına ve
sağlık açısından farklı risklerin
oluşmasına neden olacaktır.
Kalp hastalıkları ile doymuş yağlar,
trans yağlar, doymamış yağlar ve
kolesterol arasında nasıl bir ilişki
vardır?
Doymuş yağlar toplam kolesterol ve
LDL (“kötü”) kolesterol düzeylerini
artırır. Yağlı etler, yüksek oranda
yağ içeren süt ürünleri ve içinde
tereyağı bulunan birçok işlenmiş
besin doymuş yağ kaynağıdır.
Omega-3 ve omega-6 yağları gibi
doymamış yağlar ise toplam ve LDL
kolesterol (kötü kolesterol)
düzeylerini azaltır. Bu yağlar
genellikler msırözü, ayçiçeği ve
soya yağı gibi yağlarda bulunurlar.
Tekli doymamış yağlar ise LDL
(“kötü”) kolesterolü biraz azaltır.
Zeytin, fındık ve yerfıstığı yağları
tekli doymamış yağ içerir.
Trans yağ sadece margarinlerde mi
var?
Sığır eti, koyun eti, süt, peynir
gibi bazı hayvansal besinlerde doğal
olarak trans yağ bulunmaktadır.
Margarinlerde tereyağına kıyasla
doymuş ve trans yağ düzeyleri çok
daha azdır ve çok daha yüksek
miktarda doymamış yağ içerirler,
dolayısıyla sağlık açısından daha
yararlıdırlar. Yıllar boyunca,
birçok margarinin formülü toplam
yağ, doymuş yağ ve trans yağ içeriği
azalacak şekilde yenilenmiştir.
Margarin yapımında hangi yağlar
kullanılıyor?
Türkiye’de MÜMSAD üyesi kuruluşlar
tarafından üretilen margarinlerde
(Gıdasa, Küçükbay, Unilever ve
Ülker’in ürettiği (Becel, Bizim,
Evin, Halk, Hüner, Kalbim, Luna,
Luna Tereyağ Ötesi, Minerella,
Orkide, Sana, Teremyağ) sadece
ayçiçeği, soya, pamuk, palm yağı
gibi bitkisel yağlar
kullanılmaktadır.
Sıvı yağlarda trans yağ var mı?
Tıpkı margarinler gibi sıvı yağlarda
da yüksek sıcaklıkta yapılan koku
giderme (deodorizasyon) işlemi
sonucu meydana gelen trans yağ
miktarı %1’in altında, insan
sağlığına zarar vermeyecek
orandadır.
Margarinde trans bulunması nasıl
önlenir?
Dünyadaki bilimsel gelişmelerin
ışığında 90’lı yıllarda uygulamasına
başlanan yeni teknolojiler sayesinde
margarin üretiminde hidrojenasyon
işlemi ülkemizde de asgari düzeye
indirilmiştir. Margarin üreticileri
trans yağ içermeyen margarin üretme
teknolojisini ortaya koymuşlar ve
margarinlerdeki trans yağ miktarını
neredeyse sıfırlamışlardır.
Margarin bu kadar zararlı ise, sıvı
yağ kullanmak daha yararlı değil mi?
Trans yağlardan arındırılmış,
tamamen bitkisel yağların dengeli
karışımı ile üretilen margarinlerin
sağlıklı beslenme içinde önemli bir
yeri vardır. Bitkisel yağlar A ve D
vitaminleri bakımından oldukça
fakirdir. Bu nedenle margarin sıvı
yağlarla karşılaştırıldığında A ve D
vitaminlerinin iyi bir kaynağıdır.
Ayçiçek, soya, mısırözü gibi sıvı
yağlarda da en az margarin kadar
trans yağlar bulunmaktadır. Çünkü bu
yağlar da tıpkı margarinlerde olduğu
gibi deodorizasyon işleminden
geçmektedir.
Margarin ve sıvı yağların kalori
değerleri de birbirinden farklıdır.
100 gram ayçiçek yağı yaklaşık 883
kalori iken, %60 yağlı kase
margarin, yağ oranının düşük olması
nedeniyle, 100 gramında 540 kalori
içermektedir.
Ayrıca margarinler katıldıkları
yemeklere sıvı yağlara kıyasla çok
daha fazla lezzet katarlar. Bununla
birlikte margarin ve sıvı yağların
mutfaktaki kullanım alanları
farklıdır.
Tereyağı margarinden daha mı
sağlıklı?
Bitkisel yağlardan yapılan
margarinler omega-3 ve omega-6 gibi
temel yağları yüksek oranda
içerirler. Bu yağlar vücut
tarafından üretilemediğinden
diyetimizin bir parçası olarak
besinlerle alınmaları gereklidir.
Tereyağ doymuş yağ içeriği yüksek ve
trans yağ içeren bir besindir. Bu
nedenle kalp-damar hastalıklarına
yakalanma riskini arttırır. Margarin
ise temel yağlar ve A, D, E vitamini
gibi önemli vitaminleri de sağlayan
bir üründür. Bu nedenle kolesterol
düzeyleri üzerinde olumsuz etkileri
bulunmamaktadır. Ayrıca, tereyağının
100 gramında 230 miligram kolesterol
bulunurken, kase ve paket margarinde
kolesterol yoktur.
Trans yağlar kansere yol açıyormuş.
Bu doğru mu?
Bugüne kadar elde edilen bilimsel
verilerin hiçbirinde trans yağlarla
kanser arasında herhangi bir
sebep/sonuç ilişkisine
rastlanmamıştır.
Sizin ürünlerinizde trans yağ var
mı?
Şu anda derneğimiz üye şirketleri
tarafından üretilen margarinlerde
trans yağ miktarı %1’in altında,
insan sağlığına zarar vermeyecek
orandadır.
Trans yağ açısından sizin
margarinlerinizle Avrupa’da üretilen
margarinler arasında fark var mı?
Derneğimiz üye şirketlerinin
ürettiği margarinlerde trans yağ
oranı Avrupa ile aynı seviyededir,
yani %1’in altındadır.
Trans yağ oranı paket ve kaselerde
değişiyor mu? Niçin?
Türkiye’de MÜMSAD üyesi kuruluşlar
tarafından üretilen paket ve kase
margarinlerde trans yağ miktarları
%1’in altındadır.
Margarinlerdeki trans yağ miktarını
ne zaman düşürdünüz? Neden daha önce
bu konuda bir aksiyon almadınız?
Bu konuda 2 önemli gelişme etken
oldu. Birincisi insan vücudunda
trans yağların doğmuş yağlara benzer
etkiler gösterdiği bilimsel olarak
son yıllarda kanıtlandı. İkincisi
ise, margarin üretim prosesinde
trans yağ oluşturmayan teknolojik
gelişmeler yaşandı. Tüm bunların
paralelinde biz de dünya ile eş
zamanlı olarak aynı teknolojiyi
kullanarak ürünlerimizdeki trans yağ
oranını %1’in altına düşürdük.
Madem trans yağı düşürdünüz,
paketlerin üzerine niçin trans yağ
yoktur diye yazmıyorsunuz?
Şu anki mevcut Gıda Maddeleri
Etiketleme Tebliği’ne göre bu
bilgiyi margarinlerimizin üzerine
yazamıyoruz. Bu yönde Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı nezdinde
görüşmelerimiz devam ediyor.
|
